Noviembre 25, 2009 de Ainhoa Causo
Informatikan erabiltzen dugun hizkuntzari markaketa lengoia deritzogu. Horrela, testuen formatoa edo egitura marken bidez adierazten da. Programa informatikoak modu egokian agertzen dira esanahi jakin bat duten testu etiketak gehitzen dizkiotelako.
Honako hauek dira markaketa lengoaiaren aurrekari batzuk:
-Scribe: markaketa deskriptiboa bideratu zuen. Sortzailea: Brian Reid
-TeX: Tipografia sistema bat da, bere sortzailea Donald Knuth izan zen.
-BibTeX: Testuen konposaketa sistema bat da Leslie Lamport informatikariak asmatua.
-SGML (Standard Generalized Markup Language): Dokumentuen antolaketarako sistema da.
HTML gaur egun dagoen markaketa lengoairik garrantsitzuena eta erabilgarriena da. Honen helburua informazioa egituratzea da. Beranduago XML-a sortu zen eta HTML alde batera uzten hasi zen bere gabeziak zirela eta. HTML-ak datuak erakusten ditu, XML-ak, berriz, deskribatu egiten ditu. Horren ondorioz, XHTML-a sortu da, eta bien arteko ezaugarriak batzen ditu.
BIBLIOGRAFIA:
Lenguaje de marcado (2009, irailak 27). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Lenguaje_de_marcado&oldid=30111830.
HTML (2009, azaroak 7). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea. http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=HTML&oldid=31248387
XHTML (2008, abenduak 9). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=XHTML&oldid=22345841.
Scribe (markup language) (2009, otsailak 25). Wikipedia, The Free Encyclopedia. Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Scribe_(markup_language)&oldid=273246031
TeX (2009, urriak 16). Wikipedia, La enciclopedia libre. Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=TeX&oldid=30645679
BibTeX (2006). Kontsultatua: azaroak 25, 2009. Orrialdea: http://www.bibtex.org/
Escrito en Edizio digitala | Deja un Comentario »
Octubre 14, 2009 de Ainhoa Causo
eBook-aren helburua ez da liburu tradizionalarekin bukatzea. Espertuek diotenez denentzako lekua dago merkatuan. 2009. urtea bukatzen denerako pilo bat liburu egongo dira sarean eta irakurtzeko aukera izango dugu.
Baina eBook liburuak liburu tradizionalak beste engantxatuko gaituzte? Diotenez papera da gu engatxatzen gaituena. Beraz, alde horretatik begiratuta punto negatibo bat da. Horretaz gain, nahiko zaila da ordenagailuan irakurtzen egotea, gure begiak nekatu egiten dira eta azkenean ezin dugu gustora irakurri, liburu tradizionalekin berriz ez da hori gertatzen, orduak pasatu ahal ditugulako paperari begira nekatu gabe.
Liburu elektronikoetan erabiltzen diren formatoak honako hauek dira:
*FictionBook
*PDB
*PDF (formato hau gehien ereabiltzen dena da).
ERREFERENTZIAK:
La finalidad del eBook no es acabar con el libro tradicional. Kontsultatua: Urriak 14, 2009 from:
http://www.publidisa.com/noticias/medios_2009_La-finalidad-del-eBook.html
Wikipedia, entziklopedia askea. Kontsultatua: Urriak 14, 2009 from:
http://es.wikipedia.org/wiki/Libro_electr%C3%B3nico
Escrito en Edizio digitala, Littera | Deja un Comentario »
Octubre 14, 2009 de Ainhoa Causo
Argi dago teknologia digitalak gure bizitzan eragina duela, eta ezagupena ezin daiteke eszepzioa izan. Orain dela urte nahikotxo, mundu osoko instituzio garrantzitsu askok, obra, artikulo eta heziketarako beharrezkoak diren gauza digitalak lortzeko borrokan ari dira.
Liburutegi digitala da berririk handiena sarean eta baita gure jakituria unibertsializatzera lagunduko digu. Liburutegi hauek ez dira datu base baten modukoak baizik eta aukera ematen du mundu osoan zehar obra zehatz batzuei buruzko informazioa aurkitzeko, bai eta instituzio publiko zein pribatuaren aldetik.
Espainian liburutegi digitalak aurkitu ditzakegu, baina horretaz gain Estatu Batuetan, non teknologia garatuago dagoen
Espainian honako liburutegi digitalak daude:
*Biblioteca virtual Miguel de Cervantes
*Biblioteca virtual galega
*Biblioteca de la Universitat Autònoma de Barcelona
*Biblioteca de la universidad de Cadiz
ERREFERENTZIAK:
Bibliotecas digitales de las universidades españolas. Kontsultatua: 14-10-09 from: http://biblio.universia.es/digitales/espanyolas/index.htm
Escrito en Edizio digitala, Littera | Deja un Comentario »
Septiembre 28, 2009 de Ainhoa Causo
Tim Berners-Lee 1955.urtean jaio zen, 1976an Fisikan lizentziatu zen Oxford Unibertsitatean. Ikertzaile gisa aritu zen lanean Partikulen Fisikako laborategi Europeoan, Ginebran. Hipertestu globalaren ideia jaso zuen, geroago world wide web bihurtuko zena. 1989ko martxoan CERN-eri proiektu bat proposatu zion informazioaren gestioari buruz, baina ez zioten kasu handirik egin. 1990.urtean lehenengo programa aurkeztua izan zen CERN-en eta 1992 lehenengo aurkezpen publikoak hasi ziren. Programa hori CERN-en xedapena zenez, orduan Internet europarraren bihotzean zegoen, bere hedabideak oso azkarrak izan ziren.
1994an Berners-Lee Estatu Batuetara joan zen eta martxan jarri zuen W3C-a, gaur egun Massachusetts-eko Institutu Teknologikoa zuzentzen du. Bere erabilera ez da bakarrik sareko informazioa gordailuzaintzea baita ere babestu egiten du enpresak sortzen saiatzen diren softwareak.
ERREFERENTZIA:
Biografía y vida de Tim Berners-Lee, Biografias y citas. Kontsultatua: Irailak 28 from:
http://www.biografiasycitas.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2572&Itemid=47
Escrito en Edizio digitala | Deja un Comentario »
Julio 14, 2009 de Ainhoa Causo
Yorick Wilks 1939 an jaio zen. Adimen artifiziala irakasten du unibertsitatean. Lengua Naturalaren prozesamenduaren inguruan aritu da lanean. Yorick-ek Oxford eta Sheffield-eko unibertsitateetan lan egiten du.
Yorick Wilks-en lan garrantzitsuenetariko bat 70. hamarkadan egindako “Preference Semantics” izan da. Metodo algoritmiko bat da eta esaldi baten interpretazio koherenteena lortzeko aukera ematen du.
ERREFERENTZIAK
*Yorick Wilks (2009, urtarrilak 4). Wikipedia, Entziklopedia askea. Kontsultatua:uztailak 14, 2009 from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yorick Wilks&oldid=261889889
*Lengoaia naturalen prozesamendua (2009, urtarrilak 28). Wikipedia, Entziklopedia askea. Kontsultatua: uztailak 14, 2009 from: http://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Lengoaia_naturalen_prozesamendua&oldid=974697.
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
Julio 14, 2009 de Ainhoa Causo
Parsing-a, sintaxiaren azterketa izenarekin ezagutzun duguna, informatika munduan erabiltzen den terminoa da. Alison Cawsey-ren arabera parsing-a oso garrantzitsua da programa informatikoen prozesamendurako, programa informatiko guztiek azterketa bat behar duelako sintaktikoki zuzena den egiaztatzeko. Parsing-aren bidez token sekuentzia bat analizatu egiten da.
Horretaz gain, parsing-a beharrezkoa da lengoia naturalaren interpretaziorako.
Tag-a etiketa izenarekin ezagutzen dugu. Markaketa lengoaian esparru berezi bat zehazten du. zehaztapen prozesuari tagging deitzen diogu. Etiketa bat honako hau izan daiteke: <table> –> taula bat txertatzeko adibidez.
ERREFERENTZIAK:
*Parsing (2009, apirilak 15). Wikipedia, Entziklopedia askea. Kontsultatua: uztailak 14, 2009 from: http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parsing&oldid=283988668
*Etiqueta, lenguaje de marcado (2009, apirilak 4). Wikipedia, Entziklopedia askea. Kontsultatua: uztailak 14, 2009 from: http://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Etiqueta_(lenguaje_de_marcado)&oldid=25322664
*Tag HTML. W3C. Htmlquick. Kontsultatua: uztailak 14, 2009 from: http://www.htmlquick.com/es/reference/tags.html
*Alison Cawsey (1998, abuztuak 28). Parsing, String Processing Algorithms. Heriot Watt University. Kontsultatua: uztailak 14, 2009 from: http://www.macs.hw.ac.uk/~alison/ds98/node70.html
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
Junio 9, 2009 de Ainhoa Causo
Informazio Erauzketa ingelesetik datorren hitz bat da (Information Extraction IE). Informazio berreskurapen mota bat da. Bere helburua honak hau da: ordenagailu batentzat irakurterrazak diren dokumentuetatik, automatikoki informazio egituratua edo erdiegituratua erauztea.
IE-ren aplikazio arruntenetariko bat hizkuntza natural batean idatzitako dokumentu batzuk eskaneatu eta bildutako informazio guztiarekin datu-base bat betetzea. Hizkuntza naturalaren prozesamendurako erabiltzen diren teknikak erabiltzen dituzte.
Message Understanding Conference (MUC) aspektu hauei buruz hitz egin dute azken urte hauetan:
- MUC- 1 1987, MUC-2 1989: Itsas operazioetarako mezuak.
- MUC-3 1991: Latinoamerikar herrialdeetan terrorismoa.
- MUC-5 1993: Mikroelektronika.
- MUC-6 1995: Kudeatze aldaketen artikulu berriak.
- MUC-7 1998: Sateliteen jaurtiketen txostenak.
IE-ren zeregin arruntenetarikoak hauek dira:
- Pertsonen izenen, lurralde, erakunde, denbora adierazpenak eta zenbaki adierazpen batzuen ezagutza.
- Objektu bera aipatzen duten izen sintagmak identifikatzea. Adibidez, anafora.
ERREFERENTZIAK:
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
Junio 9, 2009 de Ainhoa Causo
OpenPhone-ren bitartez edozein ordenagailuk telefono baten moduan funtzionatzea lortu nahi dute. Ordenagailu baten bitartez Interneten sartu zaitezke eta bertatik musika edo irratia entzuteko gai zara. Orain telefono deiak egin eta jasotzeko gai izatea nahi dute.
Afrikako Maraka Institute da OpenPhone-ren inguruan ikerketak egiten aritu den zentro horietako bat. Proiektu honi buruz esan dutena hona hau da: 2008an arrakasta handiz bukatua, OpenPhone Proiektuak frogatu egin zuen telefonian oinarritutako informazio zerbitzuen erabilgarritasuna nekazal inguruetan osasun informazioa eskaintzeko. Botswana-ko Baylor Children’s Clinical Centre of Excellence eta Botswana-ko Unibertsitatearen laguntzarekin, sistema bat garatu egin zen Gabarone inguruan bizi diren eta VIH birusa duten umeak zaintzen dituztenei osasun informazioa helduarazteko. OpenPhone proiektuak Text-to-Speech (TTS) eta Automatic Speech Recognition (ASR) sistemak biltzen ditu. Gaur egungo sistemak posible egiten du gaixotutako ume horien zaintzaileei laguntza eskainiko dien linea telefoniko bat existitzea; horrela, momentuan momentuko galderak eta zalantzak argitu ahal izango dituzte (esaterako, zer gertatuko litzateke medikazioa orduan hartuko ez balitz). Gaiak ohiko egoeretara mugatzen dira”.
ERREFERENTZIAK:
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
Junio 9, 2009 de Ainhoa Causo
Gaur egun, hizkuntza asko jakiteak bide ematen du munduko edozein lekutara joateko eta bertako pertsonekin ulertzeko aukera handia izateko. Itzulpengintza automatikoari esker zenbait hizkuntzetara itzuli dezakegu guk nahi duguna eta horri buruz hitz egingo dut artikulu honetan:
Itzulpengintza automatikoa linguistika konputazionalaren eremuetako bat da eta software-aren erabilerak ditu aztergai lenguai naturalaren arteko itzulpenak egin ahal izateko. Bere helburua itzulpen arin eta merkeak egitea da. Itzulpengintza orain dela asko sortu zen, betidanik existitu da hizkuntza desberdinak itzultzeko nahia. Itzulpengintza automatikoaren ikerketak 50. hamarkadan hasi ziren, 1947an Warren Weaver matematikari amerikarraren itzulpen automatikorako ideia garatuz.
Hala ere, askotan itzulpenak ez dira oso zehatzak ezta oso onak ere. Zenbai gauza zuzendu behar dira oraindik; adibidez: anbiguotasun lexikala, sintaktikoa, semantikoa eta pragmatikoa.
ERREFERENTZIAK:
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
Mayo 17, 2009 de Ainhoa Causo
Hauek dira aukeratutako gaiak:
1- Itzulpengintza Automatikoa
2- Ahotsaren ezagutza eta sintesia
3- Informazio Erauzketa
4- Lengoai Naturalaren belaunaldia
5- Adimen artifiziala
6- Parsing-a eta Tagging-a
7- Openphone
8- Lexikografia konputazionala
9- Web Semantikoa
10- Hizkuntza ereduak
Escrito en Littera, hlt | Deja un Comentario »
